Netwerkzorg: samenwerken rondom de cliënt

Netwerkzorg is zorg die wordt georganiseerd rondom de cliënt of patiënt. Verschillende zorgverleners en organisaties werken samen, soms vanuit verschillende sectoren en domeinen, om de beste zorg te kunnen leveren. Om dat goed te kunnen doen, is het nodig dat iedere betrokken zorgverlener over de benodigde informatie beschikt. GERRIT ondersteunt deze digitale samenwerking in Noord-Nederland.

‍

Wat is netwerkzorg?

Netwerkzorg gaat over integrale zorg: bij netwerkzorg zijn meerdere partijen of domeinen betrokken bij dezelfde cliënt of patiënt en werken samen vanuit hun eigen expertise en rol. Denk bijvoorbeeld aan een huisarts, specialist in het ziekenhuis, specialist ouderengeneeskunde en een psychiater die allemaal bij dezelfde patiënt betrokken zijn.

Daarmee verschilt netwerkzorg bij ketenzorg. Bij ketenzorg is de samenwerking vaak georganiseerd rondom een vast zorgpad, waarbij de patiënt verschillende stappen van een zorgproces doorloopt. Netwerkzorg kijkt breder naar de situatie van de patiënt. Verschillende zorgverleners en organisaties werken samen, ook als zij niet direct na elkaar in hetzelfde zorgpad zitten.

Dat vraagt om goede samenwerking waarbij de digitale gegevensuitwisseling van belang is. Een zorgverlener moet namelijk beschikken over de informatie die nodig is om zijn/haar rol goed uit te kunnen voeren. Denk aan informatie over medicatiegegevens, een patiëntsamenvatting, onderzoeksresultaten, of informatie over eerdere zorg.

In de projecten waarbij GERRIT ondersteunt, gaat het daarom vaak over databeschikbaarheid in het kader van netwerkzorg. Het eenduidig vastleggen en digitaal uitwisselen van zorginformatie noemen we operabiliteit.

Waarom verschuift de zorg van ketenzorg naar netwerkzorg?  

De zorg verandert. Mensen leven langer, hebben vaker meerdere aandoeningen tegelijk en ontvangen zorg en ondersteuning vanuit verschillende zorg- en welzijnsdomeinen. Ook blijven mensen langer thuis wonen en verschuift zorg steeds vaker van het ziekenhuis naar de eerste lijn, de wijk of de thuissituatie.  

Daardoor is één vast zorgpad niet altijd meer passend. Rondom een patiënt of cliënt kunnen op hetzelfde moment verschillende zorgverleners en organisaties betrokken zijn. De samenwerking wordt daarmee steeds meer een netwerk. Goede netwerkzorg vraagt dan ook om een andere manier van samenwerken. Ook de digitale samenwerking speelt hierin een belangrijke rol.  

Waarom netwerkzorg vaak moeilijker is dan het klinkt

Iedere zorgorganisatie heeft een eigen informatiesysteem met patiënt- of cliëntinformatie, met eigen processen en eigen afspraken. Om netwerkzorg te laten slagen, is het van belang dat iedere zorgverlener over de benodigde informatie beschikt en deze informatie up to date is. Daarvoor is interoperabiliteit noodzakelijk. Dat is het vermogen van verschillende informatiesystemen om met elkaar te communiceren en data uit te wisselen.  

Daar zitten in de praktijk nog verschillende uitdagingen:  

• Eenheid van taal: zorgverleners moeten informatie op dezelfde manier vastleggen en interpreteren;  

• Gegevensuitwisseling: systemen moeten gegevens met elkaar kunnen uitwisselen;  

• Afspraken: organisaties moeten het eens zijn over welke informatie wordt gedeeld, met wie, en op welke manier;  

• Privacy en veiligheid: gegevens moeten beschikbaar zijn voor de juiste zorgverlener, zonder dat onbevoegden toegang krijgen;  

• Techniek: de verschillende systemen en infrastructuren moeten op elkaar aansluiten; 

• Samenwerking: organisaties en sectoren moeten gezamenlijk verantwoordelijkheid nemen voor de digitale samenwerking.  

Hoewel er hard aan gewerkt wordt, zijn er nog niet altijd landelijke afspraken om databeschikbaarheid vanzelfsprekend te maken. Nieuwe standaarden en afspraken moeten uiteindelijk ook in de regio worden toegepast. Dat vraagt om afstemming tussen zorgorganisaties, leveranciers, landelijke partijen en andere betrokkenen.  

Dat is waar een belangrijke rol ligt voor RSO GERRIT, op het gebied van regionale samenwerking. Door samen op te trekken, kunnen organisaties kennis delen, afspraken maken en keuzes beter op elkaar afstemmen. Vanuit GERRIT zien we dat er grote stappen worden gezet wanneer regio's en sectoren samenwerken aan databeschikbaarheid.  

Wat is er nodig om netwerkzorg succesvol te organiseren?  

Netwerkzorg vraagt om aandacht voor verschillende onderdelen: naast techniek, moeten ook beleid, informatie, werkafspraken en samenwerking op elkaar aansluiten. GERRIT werkt binnen verschillende projecten aan deze onderdelen.  

Het lagenmodel van Nictiz helpt om in kaart te brengen wat er nodig is en waar knelpunten zitten: 

• Beleid en samenwerking: organisaties maken afspraken over verantwoordelijkheden, samenwerking en besluitvorming;  

• Informatie: er zijn afspraken nodig over welke gegevens worden vastgelegd en uitgewisseld en hoe deze worden geïnterpreteerd;  

• Applicaties: informatiesystemen moeten de juiste informatie kunnen verwerken en uitwisselen; 

• IT-infrastructuur: er is een betrouwbare technische basis nodig om gegevens veilig en beschikbaar uit te wisselen; 

• Werkprocessen: de manier waarop zorgverleners samenwerken, moet aansluiten op de digitale mogelijkheden.  

Deze onderdelen hangen met elkaar samen. Een technische oplossing alleen zorgt bijvoorbeeld niet automatisch voor betere gegevensuitwisseling. Als organisaties verschillende afspraken hanteren of informatie op een andere manier registreren, blijft het voor zorgverleners lastig om gegevens goed te gebruiken. Om netwerkzorg en databeschikbaarheid mogelijk te maken, is het dus van belang dat alle lagen van het model aandacht krijgen en op elkaar afgestemd zijn.  

Hoe GERRIT regionale netwerkzorg mogelijk maakt  

Netwerkzorg vraagt om samenwerking tussen veel verschillende partijen. GERRIT verbindt zorg, welzijn, overheid en technologie en ondersteunt organisaties bij de digitale samenwerking die daarvoor nodig is. 

In projecten werken we vanuit verschillende rollen. We zijn adviseur, programmamanager, projectleider, informatieanalist en architect. Hiermee hebben we alle benodigde kennis in huis om het doel van databeschikbaarheid te halen én te borgen voor de toekomst.  

Dat zie je terug in verschillende projecten. Binnen Kickstart Medicatieoverdracht werken partijen samen aan het digitaal uitwisselen van medicatiegegevens, zodat zorgverleners over actuele informatie beschikken. Mentale gezondheid en veerkracht gaat over de samenwerking en gegevensuitwisseling tussen verschillende zorgverleners die betrokken zijn bij mentale gezondheid. Ook Mitz, de online toestemmingsvoorziening, speelt een belangrijke rol bij het organiseren van goede gegevensuitwisseling tussen zorgverleners.  

GERRIT kijkt niet alleen wat er in Noord-Nederland gebeurt. Via ons RSO-netwerk blijven we op de hoogte van de andere regio's en van landelijke ontwikkelingen. Ook staan we in nauw contact met landelijke partijen zoals VZVZ, Nictiz, VWS en brancheorganisaties. Zo brengen we regionale en landelijke ontwikkelingen bij elkaar. 

Veelgestelde vragen  

Wat is het verschil tussen netwerkzorg en transmurale zorg?  

Transmurale zorg gaat over samenwerking tussen zorgverleners uit verschillende zorgorganisaties, bijvoorbeeld tussen huisarts en ziekenhuis. Netwerkzorg is breder: daarbij werken ook andere zorg- en welzijnspartijen samen rondom de hele situatie van een cliënt of patiënt. 

Juist in die samenwerking is goede digitale gegevensuitwisseling belangrijk. GERRIT helpt zorgorganisaties in Noord-Nederland om die samenwerking in netwerkzorg mogelijk te maken. 

Hoe waarborg je privacy en veilige gegevensdeling bij netwerkzorg?  

Bij netwerkzorg werken meerdere partijen samen rondom één patiënt. Dan is het cruciaal dat patiëntgegevens veilig worden gedeeld én goed zijn beschermd. Dat vraagt om duidelijke afspraken over gegevensuitwisseling, passende beveiligingsmaatregelen en naleving van wet- en regelgeving zoals de AVG en NEN 7510. 

Met onze Privacy & Security diensten helpt GERRIT zorgorganisaties om dat goed te organiseren. Van privacybeleid en audits tot ondersteuning bij NEN 7510, ISO 27001 en security awareness: we zorgen dat de basis op orde is, zodat zorgverleners veilig kunnen samenwerken in netwerkzorg. ‍

Wat is de rol van een RSO bij netwerkzorg? 

Een RSO helpt zorg- en welzijnsorganisaties om in netwerkzorg beter digitaal samen te werken. Dat betekent: partijen verbinden, afspraken helpen maken over gegevensuitwisseling en zorgen dat de juiste informatie op het juiste moment beschikbaar kan zijn voor de zorgverlener. 

GERRIT vervult die rol in Noord-Nederland als onafhankelijke Regionale Samenwerkingsorganisatie. We verbinden zorg, welzijn, overheid en technologie, brengen landelijke en regionale ontwikkelingen bij elkaar en ondersteunen organisaties bij de digitale samenwerking die netwerkzorg vraagt. 

Hoe helpt databeschikbaarheid bij netwerkzorg?  

Goede netwerkzorg begint met de juiste informatie op het juiste moment. Als zorgverleners kunnen beschikken over actuele en eenduidige patiëntgegevens, kunnen zij beter samenwerken, sneller handelen en fouten voorkomen. 

GERRIT helpt zorgorganisaties in Noord-Nederland om die databeschikbaarheid mogelijk te maken. We vertalen landelijke afspraken en standaarden naar de praktijk en ondersteunen organisaties bij de digitale samenwerking die nodig is om netwerkzorg goed te laten werken. 

Wat zijn voorbeelden van netwerkzorg? 

Netwerkzorg komt voor in veel verschillende situaties. Denk aan medicatieoverdracht tussen verschillende zorgverleners, samenwerking rondom mentale gezondheid of de samenwerking tussen zorg en het sociaal domein. 

GERRIT werkt aan verschillende projecten waarin deze samenwerking en gegevensuitwisseling centraal staan, zoals Kickstart Medicatieoverdracht, Mentale gezondheid en veerkracht en Mitz. Zo werken we samen met organisaties in de regio aan oplossingen die de netwerkzorg in de praktijk ondersteunen.