XDS-NN

XDS staat voor Cross-enterprise Document Sharing. Het is een van de technische integratieprofielen van IHE (Integrating the Healthcare Enterprise) en is bedoeld om het delen van medische documenten en beelden tussen samenwerkende zorginstellingen mogelijk te maken, op een gestandaardiseerde en beveiligde manier. Steeds meer zorg is verdeeld over meerdere disciplines en op meerdere locaties. Om goede zorg te kunnen leveren, is het delen van informatie van vitaal belang. Met XDS-netwerken kunnen zorginstellingen de informatie (met name beelden en documenten zoals verslagen, brieven etc.) aan elkaar beschikbaar stellen en direct met elkaar delen.

Op de website van Nictiz kun je lezen hoe XDS-infrastructuren worden opgebouwd. Wil je meer weten over het IHE? Neem dan een kijkje op de site van IHE Nederland.

‍

Binnen het Uitwisselplatform XDS-NN, dat in opdracht van de betrokken ziekenhuizen wordt beheerd door GERRIT, zijn ruim 7 miljoen beelden, 6 miljoen radiologieverslagen en diverse documenten (o.a. patiëntsamenvattingen) van ruim een half miljoen patiënten van de noordelijke ziekenhuizen beschikbaar voor uitwisseling tussen de diverse ziekenhuizen. Voorwaarde voor het kunnen raadplegen en opvragen van deze patiëntinformatie is dat de patiënt hiervoor toestemming heeft moeten geven en dat er sprake is van een behandelrelatie. Door het koppelen van de verschillende XDS-netwerken in Nederland zijn deze beelden ook beschikbaar voor de ziekenhuizen buiten de regio en zijn de beelden en verslagen van die ziekenhuizen ook beschikbaar voor de ziekenhuizen in Noord-Nederland.

‍

Het uitwisselplatform patiëntdata XDS-NN is eigendom van de ziekenhuizen in Friesland, Groningen en Drenthe. GERRIT voert het technische en functionele beheer uit, doet projecten en pilots en ontwikkelt het uitwisselplatform patiëntdata XDS-NN in samenwerking met de ziekenhuizen. Het beheer en de doorontwikkeling van het uitwisselplatform XDS-NN is geregeld via een speciale governancestructuur, die GERRIT ondersteund:

Stuurgroep Uitwisselplatform XDS-NN: De stuurgroep is verantwoordelijk voor de besluitvorming rondom het uitwisselplatform p XDS-NN. De ziekenhuizen in Noord-Nederland zijn eigenaar en opdrachtgever met betrekking tot de kaders en hoofdlijnen van het XDS-programma en de daarin te stellen prioriteiten. Daarbij stellen zij ook gezamenlijk het inhoudelijke beleid vast ten aanzien van de gegevensuitwisseling. De stuurgroep komt elk kwartaal bijeen.

Beleidscommissie XDS-NN: De beleidscommissie adviseert de stuurgroep, neemt besluiten over de plannen en stelt de uit te voeren projecten, pilots en bijbehorende fasering vast. Daarnaast houdt de beleidscommissie zich bezig met procesverbetering. De leden van de beleidscommissie bestaan uit vertegenwoordigers van de deelnemende partijen van XDS-NN en komen eens per kwartaal bijeen om te vergaderen en af te stemmen. Deze vergaderingen worden gefaciliteerd door GERRIT.

Privacy commissie XDS-NN. De privacy commissie houdt toezicht op de bescherming van de persoonlijke levenssfeer van patiënten in verband met de verwerking van Persoonsgegevens. De leden van de privacy commissie adviseren hierin aan de stuurgroep. De leden van de privacy commissie bestaan uit vertegenwoordigers van de deelnemende partijen van XDS-NN. Ook dit overleg vindt eens per kwartaal plaats en wordt gefaciliteerd door GERRIT.

De commissie Projecten & Implementatie. Een afvaardiging van projectleiders van zowel GERRIT als de deelnemende ziekenhuizen die samen verantwoordelijk zijn voor de implementatie van de projecten. Projecten die zijn gericht op verbetering van de software, verbetering van het gebruik, doorontwikkeling en opschaling XDS en het blijven voldoen aan (veranderende) wet- en regelgeving.

Om landelijke gegevensuitwisseling te bereiken is brede beeldbeschikbaarheid belangrijk. Om dit te organiseren en te beheren moeten er allerlei afspraken worden gemaakt. Denk hierbij aan afspraken over toestemming, authenticatie, adressering, eenheid van taal, informatiestandaarden en infrastructuur. Regionaal doen we dit binnen de XDS-NN Governance. Gezien de jarenlange onderlinge samenwerking werkt dit in de regio goed.

Omdat het beschikbaar stellen van gezondheidsinformatie meer en meer landelijk wordt georganiseerd en dit ook ondersteund moet worden met goede samenwerkingsafspraken is Twiin opgericht en is het Twiin afspraken stelsel tot stand gekomen.

Het Twiin Afsprakenstelsel is een set samenwerkingsafspraken voor het delen en beschikbaar maken van gezondheidsgegevens; veilig en betrouwbaar, tussen zorgaanbieders, zorgnetwerken en voorzieningen, interoperabel op alle lagen en samen met zorgaanbieders en leveranciers.​

Het afsprakenstelsel bevat een generiek deel met daarin onder andere het vertrouwensmodel en een technische kern. Het vertrouwensmodel is een essentieel onderdeel van het Twiin Afsprakenstelsel en is de basis voor veilige en betrouwbare landelijke elektronische uitwisseling en beschikbaarheid van medische gegevens.  

Het vertrouwensmodel beschermt het beroepsgeheim van de zorgverlener en de privacy van de patiënt bij de uitwisseling van gezondheidsgegevens, ook al vindt deze uitwisseling tussen knooppunten van verschillende infrastructuren plaats.  

De technische kern bevat generieke communicatiepatronen die ingezet kunnen worden voor één of meer zorgtoepassingen. Het specifieke deel van het afsprakenstelsel bevat de implementatiewijzers voor implementatie van zorgtoepassingen.

‍

Het uitwisselplatform patiëntdata XDS-NN zorgt, m.b.v. automatische aanmelding, ervoor dat beelden én patiëntdata, zoals bijvoorbeeld radiologieverslagen, beschikbaar zijn op het juiste moment op de juiste plek. Daarmee worden vitale zorgprocessen ondersteund. Bijvoorbeeld als een patiënt voor een onderzoek of een gespecialiseerde behandeling wordt verwezen naar een ander ziekenhuis.  

Vanuit een aantal academische ziekenhuizen is in 2024 het initiatief genomen om alle ziekenhuizen die XDS gebruiken, te koppelen. Vanuit dit initiatief is een samenwerking ontstaan tussen een aantal publieke en private partijen waaronder GERRIT, RSO NL, Founda Health en Enovation. Door een goede onderlinge afstemming en het organiseren van verschillende Connectathons zijn de negen Noordelijke Ziekenhuizen inmiddels gekoppeld met vierentwintig andere XDS Ziekenhuizen in Nederland. Op deze kaart zie je welke XDS-ziekenhuizen inmiddels met elkaar zijn gekoppeld: XDS in Nederland.

Uitgebreidere info over dit landelijk dekkend netwerk, de onderliggende (technische) afspraken en de ontwikkelingen op dit gebied zijn te lezen op de webpagina: landelijkdekkendnetwerk.nl

‍

Alle verschillende soorten radiologische beelden, maar ook cardiologische beelden kunnen worden uitgewisseld met XDS-NN. Denk hierbij aan röntgenfoto's, MRI, CT-scan, echo's, etc.